GEO: Yapay Zeka Optimizasyonu

GEO Nedir?

GEO (Generative Engine Optimization, üretken motor optimizasyonu), bir markanın ve içeriğinin üretken yapay zeka sistemlerinin verdiği cevaplarda doğru biçimde yer alması ve kaynak olarak gösterilmesi için yapılan optimizasyon çalışmasıdır. Hedef, arama sonuçlarındaki bir sıradan çok yapay zekanın ürettiği cevabın içinde yer almaktır.

Terim, 2023 yılında yayımlanan "GEO: Generative Engine Optimization" başlıklı akademik makaleyle yaygınlaştı; makale, içeriklerin üretken arama motorlarının cevaplarındaki görünürlüğünü artırmaya yönelik yöntemleri inceledi. Sektörde aynı alan için AEO (Answer Engine Optimization, cevap motoru optimizasyonu), AIO (AI Optimization) ve LLMO (Large Language Model Optimization) gibi adlar da kullanılır.

GEO ile SEO Arasındaki Fark Nedir?

SEO bir sayfanın arama sonuçlarındaki bağlantı listesinde üst sıralarda yer almasını, GEO ise içeriğin yapay zekanın ürettiği cevapta kullanılmasını ve kaynak olarak gösterilmesini hedefler. İki çalışma aynı temeli paylaşır, ama başarıyı farklı yerlerde ölçer.

GEO, SEO'nun yerini almaz. Yapay zeka aramalarının önemli bir kısmı cevaplarını arama dizinlerinden bulduğu sayfalarla destekler; arama motorunun bulamadığı ya da anlamadığı bir sayfanın yapay zeka cevabında kaynak olması da zorlaşır.

Yapay Zeka Aramaları Cevaplarını Nasıl Oluşturur?

Yapay zeka aramaları cevaplarını iki kaynaktan oluşturur: modelin eğitim sırasında öğrendiği bilgiler ve soru sorulduğu anda web'de yapılan aramayla bulunan güncel sayfalar. Güncel bilgi gerektiren sorularda sistem önce ilgili sayfaları bulur, bu sayfalardan uygun bölümleri seçer ve cevabı bu bölümlere dayanarak yazar.

1. Kullanıcının sorusu yorumlanır ve gerekirse birden fazla arama sorgusuna bölünür.
2. Bu sorgularla bir arama dizininde ilgili sayfalar bulunur.
3. Bulunan sayfalardan soruyla en ilgili bölümler seçilir.
4. Model, seçilen bölümleri kullanarak tek bir cevap yazar.
5. Cevabın dayandığı sayfaların bir kısmı kaynak olarak gösterilir.

Bu yapı RAG (Retrieval-Augmented Generation, getirme destekli üretim) olarak bilinir. GEO açısından çıkarılacak sonuç açıktır: sayfanız önce bulunabilmeli, ardından içindeki bir bölüm tek başına okunduğunda soruyu cevaplayabilmelidir.

GEO Hangi Yapay Zeka Aramalarını Kapsar?

GEO; Google'ın arama sonuçlarındaki yapay zeka özetlerini ve AI Mode'u, Gemini'yi, ChatGPT'nin arama özelliğini, Microsoft Copilot'u ve Perplexity'yi kapsar. Bu sistemler web'den farklı dizinler ve tarayıcılarla bilgi topladığı için bir sitenin hepsine açık olması gerekir.

Tablodaki bilgiler, sistemlerin kamuya açıkladığı çalışma biçimine dayanır ve zamanla değişebilir. Bu nedenle GEO çalışmasında teknik ayarlar düzenli olarak gözden geçirilir.

Yapay Zeka Hangi Sayfaları Kaynak Olarak Seçer?

Yapay zeka aramaları; soruyla doğrudan ilgili, açık ve kolayca alıntılanabilir bilgi içeren, güvenilir görünen ve taranabilir sayfaları kaynak olarak seçmeye daha yatkındır. Hangi sayfanın seçileceğini belirleyen kesin kurallar açıklanmamıştır, ancak sistemlerin işleyişi ve yayımlanan yönergeler bazı ortak özellikleri öne çıkarır.

• Doğrudan cevap: Soruyu ilk cümlelerinde cevaplayan bölümler, uzun girişlerden sonra cevaba ulaşan metinlere göre daha kolay kullanılır.
• Açık yapı: Anlamlı başlıklar, kısa paragraflar, listeler ve tablolar içeriğin parçalara ayrılmasını kolaylaştırır.
• Kendi başına anlamlı bölümler: Her bölüm, sayfanın geri kalanı okunmadan da anlaşılabilecek biçimde yazılır.
• Doğrulanabilir bilgi: Tarih, kaynak, yazar ve somut bilgi içeren metinler, belirsiz ve genel ifadelere göre daha güvenilir bir kaynaktır.
• Güncellik: Güncelleme tarihi görünen ve bilgisi güncel tutulan sayfalar, zamana bağlı sorularda öne çıkar.
• Tutarlılık: Markanın sitesinde ve web'in başka yerlerinde anlatılan bilgiler birbiriyle çelişmez.

GEO İçin Teknik Olarak Neler Yapılmalı?

GEO'nun teknik temeli; yapay zeka tarayıcılarının siteye erişebilmesi, sayfa içeriğinin tarayıcıda kod çalıştırılmadan okunabilmesi ve sitenin Google ile Bing dizinlerinde eksiksiz yer almasıdır. Bu temel olmadan içerik ne kadar iyi olursa olsun yapay zeka sistemlerine ulaşamaz.

• robots.txt: Yapay zeka tarayıcılarına izin verilip verilmediği bilinçli bir kararla belirlenir; arama amaçlı tarayıcıların yanlışlıkla engellenmediği kontrol edilir.
• Sunucuda hazır içerik: Bazı yapay zeka tarayıcıları JavaScript çalıştırmaz; içerik sayfanın HTML kodunda hazır bulunmalıdır.
• Site haritası ve dizin durumu: Site haritası güncel tutulur; Google Search Console ve Bing Webmaster Tools'ta dizin durumu izlenir.
• IndexNow: Değişen sayfalar IndexNow protokolüyle Bing ve bu protokolü destekleyen arama motorlarına hızla bildirilir.
• Yapısal veri: Organization, Person, Service, Article, FAQPage ve BreadcrumbList şemaları sayfa türüne göre kurulur.
• Hız ve anlamlı HTML: Hızlı açılan ve başlık, liste, tablo gibi anlamlı HTML etiketleriyle kurulmuş sayfalar hem kullanıcılar hem tarayıcılar için daha kolay okunur.
• llms.txt: Sitenin kısa tanımını ve önemli sayfalarını listeleyen önerilmiş bir standarttır. Büyük yapay zeka sistemlerinin onu ne ölçüde kullandığı henüz netleşmemiştir, ancak kurulumu kolaydır.

Eğitim amaçlı tarayıcılar ile arama amaçlı tarayıcılar arasındaki ayrım önemlidir. Bir marka içeriğinin model eğitiminde kullanılmasını istemeyebilir, ama arama tarayıcılarını engellediğinde yapay zeka aramalarında kaynak gösterilme şansını da kaybeder. Google-Extended izni ise Google arama sonuçlarındaki görünürlüğü etkilemez.

Yapay Zekanın Alıntılayabileceği İçerik Nasıl Yazılır?

Yapay zekanın alıntılayabileceği içerik; her başlığın altında soruyu ilk paragrafta doğrudan cevaplayan, kısa ve kendi başına anlamlı bölümlerden oluşan, tanımları, adımları ve karşılaştırmaları liste ya da tabloyla veren içeriktir. Bu yazım biçimi okuyucu için de daha kolay okunan bir metin ortaya çıkarır.

1. Başlığı, kullanıcının sorabileceği bir soru ya da açık bir konu adı olarak yazın.
2. Başlığın altındaki ilk paragrafta soruyu 2 ila 3 cümleyle cevaplayın.
3. Ayrıntıları, örnekleri ve istisnaları cevaptan sonra verin.
4. Adımları sıralı listeyle, seçenekleri ve karşılaştırmaları tabloyla gösterin.
5. Kavramları ilk geçtikleri yerde tanımlayın ve kısaltmaların açılımını yazın.
6. Belirsiz ifadeler yerine somut bilgi verin; bilmediğiniz bir sayıyı tahminle yazmayın.
7. Yazar adını, yayın ve güncelleme tarihini görünür biçimde gösterin.

Yapay Zeka Aramalarında Güven Nasıl Oluşur?

Yapay zeka aramalarında güven, içeriğin kim tarafından yazıldığının, hangi bilgiye dayandığının ve ne zaman güncellendiğinin açıkça görülmesiyle oluşur. Google'ın arama kalitesi yönergelerinde deneyim, uzmanlık, yetkinlik ve güvenilirlik (E-E-A-T) olarak tanımlanan ilkeler, yapay zeka cevapları için de iyi bir başlangıç noktasıdır.

• Her içerikte yazar adı ve yazarı tanıtan bir yazar sayfası.
• Yayın ve güncelleme tarihleri.
• Kaynak gösterme ve doğrulama ilkelerini anlatan bir yayın ilkeleri sayfası.
• Şirketin adı, adresi, telefonu ve iletişim bilgilerinin her yerde aynı yazılması.
• Reklam ya da sponsorlu içeriğin açıkça belirtilmesi.

Markanın Bir Varlık Olarak Tanımlanması Ne Demektir?

Varlık (entity), arama motorlarının ve yapay zeka sistemlerinin ayrı ayrı tanıyıp birbirine bağlayabildiği kişi, kurum, ürün ya da kavramdır. Markanızın bir varlık olarak net tanımlanması, sistemlerin markanızı benzer adlı başka kurumlarla karıştırmamasını ve hakkındaki bilgileri doğru bir araya getirmesini sağlar.

• Sitede Organization şemasıyla markanın adı, logosu, adresi, kuruluş tarihi ve resmi profilleri tanımlanır.
• Kurucu ve yazarlar Person şemasıyla tanımlanır ve kuruma bağlanır.
• Şemadaki sameAs alanı, markanın resmi sosyal medya ve rehber profillerini gösterir.
• Markanın kısa tanımı sitede, sosyal medya profillerinde ve rehberlerde aynı cümleyle yer alır.

GEO Sonuçları Nasıl Ölçülür?

GEO sonuçları, hedef kitlenin sorabileceği soruların düzenli olarak yapay zeka aramalarında sorulması ve markanın cevaplarda anılma, kaynak gösterilme ve doğru anlatılma durumunun kaydedilmesiyle ölçülür. Buna ek olarak yapay zeka aramalarından siteye gelen ziyaretler Analytics'te ayrıca izlenir.

Yapay zeka cevapları aynı soruya farklı zamanlarda farklı olabilir. Bu yüzden tek bir ölçüme dayanılmaz; aynı soru setiyle düzenli aralıklarla yapılan ölçümler birbiriyle karşılaştırılır.

GEO Hakkında Yanlış Bilinenler Nelerdir?

GEO hakkındaki en yaygın yanlış, onun SEO'nun yerini alan ve hızlı sonuç veren ayrı bir teknik olduğu düşüncesidir. GEO, sağlam bir SEO temeli üzerine kurulur ve sonuçları zaman içinde birikir.

• "GEO, SEO'yu gereksiz kılar." Yapay zeka aramalarının önemli bir kısmı arama dizinlerine dayanır; dizinde olmayan bir sayfanın kaynak olması zorlaşır.
• "Yapay zeka için ayrı bir içerik yazmak gerekir." Aynı içerik hem okuyucuya hem yapay zekaya hizmet eder; gereken, içeriğin açık ve iyi yapılandırılmış olmasıdır.
• "Anahtar kelimeyi çok tekrarlamak yardımcı olur." Yapay zeka sistemleri metni anlamına göre değerlendirir; gereksiz tekrar metnin kalitesini düşürür.
• "llms.txt dosyası tek başına yeterlidir." Bu dosya yardımcı bir işarettir; içerik, teknik erişim ve itibar çalışmasının yerini tutmaz.
• "Yapay zeka cevabında yer almak garanti edilebilir." Cevapları üreten sistemler bağımsızdır ve sürekli değişir; hiçbir çalışma belirli bir cevapta yer almayı garanti edemez.

GEO Kontrol Listesi

Bir sitenin yapay zeka aramalarına hazır olup olmadığı aşağıdaki kontrol listesiyle hızlıca değerlendirilebilir. Listede eksik kalan her madde, GEO çalışmasının öncelikli işlerinden biridir.

• Yapay zeka tarayıcıları robots.txt'te bilinçli bir kararla yönetiliyor.
• Sayfa içeriği JavaScript çalışmadan okunabiliyor.
• Site Google Search Console ve Bing Webmaster Tools'a ekli ve dizin durumu izleniyor.
• Organization şeması kurulu ve sameAs alanında resmi profiller var.
• Hizmet ve ürün sayfalarında Service ya da Product şeması var.
• Her ana başlığın altındaki ilk paragraf soruyu doğrudan cevaplıyor.
• Tanımlar, adımlar ve karşılaştırmalar liste ya da tabloyla verilmiş.
• İçeriklerde yazar adı, yayın ve güncelleme tarihi görünüyor.
• Markanın kısa tanımı her platformda aynı.
• Yapay zeka aramalarından gelen ziyaretler Analytics'te ayrıca izleniyor.