Çin GEO Standartları: GEO Hizmetleri İçin 5 Bölümlük Gönüllü Kural Seti

Çin GEO standartları üretken motor optimizasyonu (GEO) hizmetleri için 14 Eylül 2026'da yayımlandı. Standartları Çin Ticari Reklam Derneği önerdi. Dernek 5 bölümden oluşan bu standart setini Çin'de internet reklam hizmetleri sektörünün ilk GEO grup standardı olarak duyurdu. Standartlar zorunlu değil, sektörün gönüllü olarak uyabileceği grup standardı niteliğinde.

GEO, markaların yapay zekâ araçlarının ürettiği cevaplarda görünmesini hedefleyen çalışmaların genel adıdır. Çin'deki standartlar Mart 2026'daki bir televizyon yayınının ardından geldi. Yayın bazı hizmet sağlayıcıların yapay zekâ cevaplarını uydurma içerikle yönlendirebildiğini gösterdi.

Search Engine Journal'daki yazısında Çin pazarında uzmanlaşmış SEO uzmanı Marcus Pentzek 21 Ekim 2026'da standartları değerlendirdi. Pentzek'e göre Batılı SEO uzmanları bu metinleri dikkatle okumalı, ancak kuralların zayıf yönleri de var.

TV Yayını Yapay Zekâ Cevaplarındaki Yönlendirmeyi Gösterdi

Çin Merkez Televizyonu (CCTV) her yıl Dünya Tüketici Hakları Günü'nde 3·15 adlı bir inceleme programı yayımlıyor. China Daily'nin aktardığına göre 15 Mart 2026'daki programın konularından biri GEO hizmetleriydi. Bazı hizmet sağlayıcılar ücret karşılığında müşterilerinin ürünlerini yapay zekâ cevaplarında öne çıkarmayı vaat ediyordu.

Programda bir sektör çalışanı e-ticaret sitesinden aldığı bir GEO yazılımını kullandı. Yazılım var olmayan bir akıllı bileklik için abartılı tanıtım yazıları ve uydurma kullanıcı yorumları üretti. Ardından bu içerikleri önceden açılmış hesaplarda yayımladı.

Sonuç olarak akıllı bileklik önerisi istendiğinde en az 2 yapay zekâ modeli uydurma cihazı önerdi. Global Times'ın haberine göre program yanlış bilgi üretimini ve sıralama manipülasyonunu da ele aldı. Yayında anılan bir diğer yöntem, uydurma bilginin modellerin beslendiği kaynaklara bilerek sokulduğu veri zehirlemesiydi. Çin Devlet Piyasa Düzenleme İdaresi ise yapay zekâ üretimli reklamı 2026'nın internet reklamcılığı denetiminde öncelikli alanlar arasında sayıyor.

Çin GEO Standartları 5 Bölümden Oluşuyor

FX168 ve Sohu sitelerindeki Çince haberlere göre hazırlık sürecini derneğin Yapay Zekâ Pazarlama Uygulamaları Çalışma Komitesi yürüttü. Sürece 41 kurum ve 75 uzman katıldı. T/CAACCHINA 001 ile 005 arasında numaralanan 5 bölüm şu konuları kapsıyor:

1. Genel ilkeler, terimler ve tanımlar
2. Hizmet sağlayıcıların değerlendirilmesi
3. Fiyatlama, değerlendirme ve ölçüm
4. Güvenilir derlem, yani yapay zekâ modellerinin kaynak alabileceği içerik havuzu
5. Hizmet sürecinin uyumu ve güvenliği

Hong Kong borsasında işlem gören Mininglamp şirketi, fiyatlama ve ölçümü kapsayan 3. bölümün yazımına öncülük etti. Öte yandan bazı Çin kaynaklarında yayım tarihi 9 ya da 16 Eylül olarak geçiyor. Kaynaklar yürürlük tarihini de 10 Eylül ve 10 Ekim 2026 olarak farklı veriyor.

Ölçüm, Fiyatlama ve Yasak Yöntemler

Sohu'daki haberlere göre standartlar hizmet sağlayıcıları 6 türe ayırıyor ve 5 boyutta değerlendiriyor. Bu boyutlar nitelik ve uyum, teknoloji ve veri, hizmet sunumu, kalite güvencesi ile sektör uygulamasıdır. Değerlendirmede tek başına ret sebebi olan maddeler ve ağırlık alt sınırları da bulunuyor.

Fiyatlama bölümü 7 en küçük fiyatlama birimini ve 5 fiyatlama modelini tanımlıyor. Ölçümde markanın yapay zekâ cevaplarında anılma sıklığını gösteren görünürlük oranı dahil 9 temel metrik var. Her metriğin istatistiksel bir tanımı ve en küçük örneklem şartı bulunuyor, ancak örneklem sayısı Çince haber kaynaklarında verilmedi.

Aynı haberlere göre istem enjeksiyonu, anahtar kelime doldurma, sahte otorite onayı ve gizli metin gibi yöntemler kullanılmamalı. İstem enjeksiyonu, yapay zekâ modeline içeriğe gizlenmiş talimatlarla yön vermeye çalışmaktır. Standartlar siyah şapka GEO'yu ve derlem zehirlemesini de uyum açısından kırmızı çizgi olarak tanımlıyor.

Haberlere göre finans ve sağlık gibi uyum şartı yüksek sektörlerde standartlar daha sıkı kaynak yönetimi istiyor. Bu sektörlerde içeriklerin tamamının insan denetiminden geçmesi de şart.

Pentzek Hangi Dersleri Çıkardı?

Pentzek Çin GEO standartlarından Batılı SEO uzmanları için 5 öneri çıkardı. Öncelikle yapay zekâ görünürlük rakamlarına güvenmeden önce yeterli örneklem kullanmayı ve marka adı içeren istemleri görünürlük oranından çıkarmayı öneriyor. Ayrıca her GEO sözleşmesine verilemeyecek sözlerin yazılı bir listesinin konmasını istiyor.

Performansa dayalı anlaşmalarda meşru iş için sabit bir ücretin korunmasını, başlangıç değerleriyle model güncellemelerinin nasıl ele alınacağının da önceden kararlaştırılmasını öneriyor. Ayrıca siyah şapka GEO'nun dürüst halkla ilişkiler ve içerik çalışmasından ayrılarak yazılı tanımlanmasını talep ediyor. Son önerisi, markaya ilişkin yapay zekâ yanlışlarını günler içinde düzeltecek bir plan hazırlanmasıdır.

Bununla birlikte Pentzek standartlara eleştirel de yaklaşıyor. Ona göre kurallar zorunlu değil, üstelik metinleri büyük ölçüde kuralların uygulanacağı sektörün temsilcileri yazdı. Pentzek'e göre kuralların bir kısmı geleneksel SEO bilgisini yeniden sunuyor. Yine ona göre standartlar Çin'deki yapay zekâ motorları ve oradaki denetim koşulları gözetilerek hazırlandı.

Pentzek'e göre Batı'nın da kendi 3·15 benzeri dönüm noktasına ihtiyacı olabilir. Ona göre alıcılar da benzer kuralları sözleşmeyle isteyebilir.

Türkiye'de GEO Hizmetlerine Özel Bir Standarda Rastlanmadı

Çin GEO standartları Çin'deki bir derneğin gönüllü grup standardıdır. Bu nedenle Türkiye'deki markalar ve ajanslar için bağlayıcı değil. 304'ün 29 Ekim 2026'daki taramasında Türkiye'de GEO hizmetlerine özel bir sektör standardına ya da düzenlemeye rastlanmadı. Bu alana özel bir düzenleme bulunmasa da ticari reklamlara ilişkin genel hükümler yürürlükte.

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre ticari reklamlar doğru ve dürüst olmalı, tüketiciyi aldatmamalı. Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasına göre her türlü iletişim aracında örtülü reklam yasak. Bakanlık, reklam olduğunu belirtmeden yazı veya haber içinde ürün tanıtmayı örtülü reklam olarak tanımlıyor.

Reklam Kurulu ticari reklam ilkelerini belirliyor ve reklamı durdurma ile idari para cezası verme yetkisine sahip. Kurul reklamları şikâyet üzerine ya da kendiliğinden inceleyebiliyor. Çin'deki yayında gösterilen türden bir içeriğin hangi hükme gireceği Kurul'un ve yetkili mercilerin değerlendirmesindedir.

304'ün Değerlendirmesi

304 olarak Çin GEO standartlarını, bağlayıcı olmasa da GEO hizmeti satın alan markalar için kullanışlı bir kontrol listesi sayıyoruz. Bize göre Türkiye'deki markalar için en yararlı kısımlar 2. ve 3. bölümlerdir. Bu bölümler hizmet sağlayıcıların değerlendirilmesini ve fiyatlama, değerlendirme ile ölçümü kapsıyor.

1. bölümde her metrik için en küçük örneklem şartı bulunuyor. Bu şartı, ölçümün tek sorguyla değil yinelenen sorgularla yapılması gerektiği anlamında okuyoruz. Bu nedenle tek seferlik bir ekran görüntüsünün görünürlük kanıtı sayılmaması gerektiğini düşünüyoruz.

Pentzek'in yukarıda aktarılan değerlendirmesi, standartların Çin koşullarına göre yazıldığını hatırlatıyor. Türkiye'deki bir markanın ölçümünü Türkçe istemler ve Türkiye'de kullanılan yapay zekâ araçları üzerinden kurması gerektiği kanaatindeyiz.

Bu nedenle Pentzek'in önerileriyle örtüşen 3 konunun GEO sözleşmesinden önce yazılı olarak netleştirilmesini öneririz. İlk konu görünürlüğün hangi araçlarda, hangi Türkçe sorularla ve kaç tekrarla ölçüleceğidir. Diğer ikisi garanti edilemeyecek sonuçlar ve hiçbir koşulda kullanılmayacak yöntemlerdir.

304 olarak hukuki yorum yapmıyoruz; yine de GEO için üretilen içeriğin doğru olması ve reklam olduğunun gizlenmemesi gerektiği görüşündeyiz. Yapay zekâ cevaplarındaki görünürlüğün temelini doğru ve kaynağı gösterilebilen içeriğin oluşturduğunu düşünüyoruz. Bu görüşümüz, standartların güvenilir derleme ve yüksek uyum şartlı sektörlerde insan denetimine verdiği önemle örtüşüyor.

Görünürlüğün sürekliliğini garanti eden vaatlere ise temkinli yaklaşılmasını öneriyoruz. Pentzek'in verilemeyecek sözler listesi önerisi de bu yönde bir uyarı içeriyor. Pentzek de kuralların bir bölümünde geleneksel SEO bilgisini görüyor. Bu yüzden GEO ve SEO (arama motoru optimizasyonu) çalışmalarının birlikte planlanması gerektiğini düşünüyoruz.

GEO çalışmasından beklentinizi ve ölçmek istediğiniz soruları iletişim sayfası üzerinden bize iletebilirsiniz. Ardından ön görüşmede ölçüm yöntemini ve kapsamı sizinle birlikte belirleriz.